MΠOPEI να φταίει ο χρόνος, που κάνει τους ανθρώπους να κοιτούν πιο πολύ πίσω, αλλά αισθάνομαι πως, όπως όλα τα πράγματα στη ζωή (τι αφόρητη κοινοτoπία!), ο δρόμος που άρχισε να φτιάχνεται στις αρχές του ’60, στρώθηκε άσφαλτο το ’70 και πήρε τη σημερινή του μορφή το ’90 πλησιάζει στο τέλος του. Όχι στο φυσικό, μια και, σε πείσμα του χρόνου, διαθέτω μεγάλα αποθέματα δύναμης και σχεδόν χαλύβδινη υγεία, αλλά στο τέλος των ιδεοληψιών που αφορούσαν στο αυτοκίνητο και στον κόσμο του. Θυμάμαι τα ανέμελα χρόνια της δεκαετίας του ’60, τότε που έκπληκτοι ανακαλύπταμε, στις βιτρίνες της Λ. Συγγρού, το Αυτοκίνητο. Το μέσο που θα μας έπαιρνε απ’ την ανέχεια των πέτρινων χρόνων που ακολούθησαν το B΄ Π.Π. και τον Εμφύλιο και θα μας πήγαινε στους θαυμαστούς καινούργιους κόσμους των «ξένων» περιοδικών που αγοράζαμε στο Μοναστηράκι. Ο χώρος, ο χρόνος και η περίοδος που διανύω δεν επιτρέπουν να περιγράψω τι νιώθαμε όταν βλέπαμε τα νέα μοντέλα, όταν πηγαίναμε με τα πόδια από την Κάτω Κηφισιά στο Τατόι για να παρακολουθήσουμε τους αγώνες ταχύτητας ή όταν ξενυχτούσαμε στη Πάρνηθα και στη Ριτσώνα για την ανάβαση. Το μόνο που μπορώ να πω είναι πως οι εικόνες, οι μυρουδιές και τα συναισθήματα που ένιωσα ζώντας κοντά και μέσα στο Αυτοκίνητο από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 έως και το τέλος της δεκαετίας του ’80 δε θα ξανάρθουν ποτέ. Η ανεμελιά είναι (ευτυχώς) ιδιότητα της νιότης και της άγνοιας, γιατί λίγοι μπορούσαν να προβλέψουν ότι το μέσο που πρόσφερε ελευθερία (και σε κάποιες χώρες ίσως ακόμα προσφέρει) θα έφτανε στο σημείο να μεταβληθεί σε δυνάστη με περισσότερους από έναν τρόπους. Δεν πιστεύω να υπάρχει έστω ένας αναγνώστης που να μη συμφωνεί ότι, σε πολλά σημεία του πλανήτη, η κατάσταση έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Η εικόνα της 24ης Νοεμβρίου 2005, όπου μια πόλη σχεδόν τεσσάρων εκατομμυρίων κατοίκων (η Αθήνα) τέθηκε σε ομηρία από το μεγαλύτερο ποτάμι λαμαρίνας στην ιστορία δεν ξεχνιέται. Αν κάποιοι επιμένουν να το αποκαλούν «ελευθερία», τότε συγγνώμη, αλλά κάποιος που συνέβαλε στην εξάπλωσή του, διαφωνεί. Κάτι πρέπει να κάνουμε, διαφορετικά το μέσο θα ακυρώσει το σκοπό! Το «απόλυτο μέσο ελευθερίας» θα μεταβληθεί σε απόλυτο δυνάστη και αυτό κανείς δεν το θέλει.

Πώς μπορούν οι λίγοι να αντιστρέψουν το ρεύμα; Μπορούν, αν, επιτέλους, εκείνοι που αποφασίζουν διαβάσουν ή ακούσουν όσα προτείνουμε τα τελευταία 30 χρόνια: τη χρήση μικρών, «καθαρών» οχημάτων πόλης που σχεδιάζονται και κατασκευάζονται από ανθρώπους που έχουν τις απαραίτητες γνώσεις, που σέβονται το περιβάλλον και, το κυριότερο, δε βλέπουν τα πράγματα μέσα από τα μυωπικά γυαλιά όσων απαιτούν τον «εξοστρακισμό των γιωταχί από το κέντρο της πόλης». Ανθρώπους που καταλαβαίνουν τις εποχές και είναι σε θέση να συνδυάσουν τα ΜΜΜ με τα «ιδιωτικά». Δεν ξέρω πόσες προτάσεις υπέβαλα σε πόσα κουστούμια ώστε οι δήμοι της χώρας να ξεκινήσουν (στις αρχές της δεκαετίας του ’90) προγράμματα που θα έθεταν τις βάσεις για τη χρήση μικρών, ηλεκτρικών ή υβριδικών, οχημάτων. Οχημάτων που θα φτιάχνονταν με «ταπεινά» υλικά, θα ανήκαν στους δήμους και θα νοικιάζονταν στους πολίτες που θα ήθελαν να «κατέβουν» στο κέντρο. Όσο τα είδατε εσείς, άλλο τόσο εγώ. Η εξήγηση; Τα συμφέροντα που εμπόδισαν τους υπευθύνους να πάρουν τις πολιτικές αποφάσεις που θα βοηθούσαν να σχεδιαστούν και να κατασκευαστούν στην Ελλάδα. Όμως, οι αναφορές ενός παλαιού στα «ίδια και τα ίδια» κουράζουν. Γι’ αυτό ισχυρίζομαι ότι η εποχή μου (κι εγώ;) πέρασε. Όπως είχα την ευκαιρία να παρατηρήσω τις τρεις ώρες της απόλυτης ακινησίας, μπήκαμε με τα (εθνικά) τσαρούχια στην εποχή που πρόοδος σημαίνει να είσαι αιχμάλωτος της επιθυμίας για ελευθερία! Τι μάγκας και εθνικά υπερήφανος λαός είμαστε, αν δεν πνιγούμε στη λαμαρίνα, αν δε γεμίσουμε την ατμόσφαιρα δηλητήρια και αν δε σκοτωθούμε τρακάροντας σε τοίχους, κολόνες ή μετωπικά; Με τις προτάσεις του όποιου «Καββαθά» θα ασχοληθούν οι κύριοι υπουργοί; Ακόμα και ο αγώνας «Ολυμπία στο Πεκίνο» πήγε άπατος. Πέρασαν μήνες από την ημέρα που με κάλεσε ο Πρωθυπουργός και ακόμα περιμένω να μου μιλήσουν οι υπουργοί στους οποίους ανέθεσε την «υλοποίηση» της πρότασης. Ίσως μετά την επίσκεψή του στο Πεκίνο να έχουμε νέα!

Ίδια και χειρότερα στους αγώνες. Ένα άθλημα που παρακολουθούσαν δεκάδες χιλιάδες θεατές απαξιώθηκε, περιθωριοποιήθηκε και, λόγω έλλειψης οργανωμένου χώρου, όπως είναι η περίφημη πλέον «πίστα», κινδυνεύει να εξαφανιστεί. Ούτε ένας νέος άνθρωπος δεν ασχολείται με τη σχεδίαση και την κατασκευή οχημάτων ή δικύκλων, όπως κάνουν εκατοντάδες σε άλλες χώρες. Τα ράλλυ περιορίστηκαν στις πίσω σελίδες των περιοδικών, οι αγώνες ταχύτητας «πέθαναν» και μόνο οι αναβάσεις δείχνουν, ακόμα, κάποια σημάδια ζωής. Και οι 60.000 θεατές που παρακολούθησαν τη σούπερ ειδική στο Ολυμπιακό Στάδιο; Δεν είναι μια ισχυρή ένδειξη ότι ο κόσμος ακόμα ενδιαφέρεται; Είναι, αλλά το ενδιαφέρον θα μείνει εκεί, αν η Πολιτεία δε συμβάλει αποφασιστικά στη διάδοση του σπορ. Οι πληροφορίες λένε ότι δεν αποκλείεται σχετικά σύντομα κάτι να γίνει με την «πίστα». Όχι στο Ελληνικό (πουλήθηκε στους εργολάβους και τους ισχυρούς του χρήματος) αλλά σε περιοχή που πρότεινα πριν έξι μήνες και που όλοι τώρα λένε πως είναι δική τους... ιδέα. Ας είναι όποιου θέλει, αρκεί να γίνει και τα μάτια μου να δουν αγώνα με «ελληνικά» αγωνιστικά.

Τελειώνοντας το πρώτο editorial του χρόνου, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους φίλους για τη συμπαράσταση στους 4Τ, στους συνεργάτες και σ’ εμένα και να επαναλάβω την υπόσχεση που έδωσα στο πρώτο «Εν Λευκώ»: οι 4ΤΡΟΧΟΙ είναι «κάστρο» που φτιάχτηκε για να φυλάξει εμάς και τους αναγνώστες από επιθέσεις βαρβάρων και έτσι θα μείνει μέχρι το τέλος.